АДЫГИ ГЕРОИ ВОВ
Никто не забыт, ничто не забыто
Хьэшхъуанэкъо Хьамедэ
Лъэпкъэу зыщыщым разведкэм хищагъ • КIэлэегъаджэ • Разведчик
КIэлэегъэджэ сэнэхьатым илъэс 51-рэ ритыгъ. Теуцожь районым ит къуаджэу Джэджэхьаблэ ыкIи ащ игурыт еджапIэ ятарихъ къыхэнагъэхэм ащыщ. ПсычIэгъ хъугъэ къуаджэу Ленинэхьабл ар къызщыхъугъэр. Заом ыпэкIэ кIэлэегъэджэ училищыр Мыекъуапэ къыщиухыгъ. Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Андырхъое Хъусен деджагъ.
1941-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ мазэ дзэм къулыкъу щихьынэу ащэгъагъ. Аэродромхэр зышIырэ псэолъэшI батальоным хагъэхьэгъагъ. КIэлэегъаджэу илъэситIу IофшIагъэ зиIэу, кIэлэцIыкIухэм яегъэджэн, япIун цыхьэ къыфашIи фагъэзэгъэ кIалэм Iашэ къызэрэрамытыгъагъэр шъхьакIо щыхъугъэу къытхыжьыгъагъ.
«ШэкIогъум Моздок иIэгъо-блэгъу тыщыIагъ... Нэбгыри 4 — 5-у автоматчикхэм танкхэм татесыгъ. Пыим ылъэдакъэ титынэу, къызэтеуцон амал етымытынэу, тинэплъэгъу итымыгъэкIынэу пшъэрылъ тиIагъ. Нэмыц колоннэхэм такIахьэщтыгъ, "Гитлер капут!" аIозэ зыкъатэу хъущтыгъ...»
Кавказ шъхьафит ашIыжьи тидзэхэр зылъэкIуатэхэм, Iашэ къызэрамытыгъэгъэ Хьэшхъуанэкъо Хьамедэ разведчикхэм якуп хагъэхьагъ. Разведчикэу ар Белорусскэ фронтым, а 1-рэ Украинскэ фронтым ащызэуагъ, 1945-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 12-м Германием игъунапкъэхэр зэпачыгъэх.
💬 Подвиг милосердия: В январе 1945 года, несмотря на холод и опасность, Хьамедэ спас раненую немецкую девочку, перенеся её через линию фронта к своему фельдшеру. «Советским людям, что бы ни случилось, присущи сострадание и мужество», — писал он later в своих воспоминаниях.
️ Награды: Орден Отечественной войны I степени, медали «За боевые заслуги», «За оборону Кавказа», «За Победу над Германией», медаль Жукова. ИлъэсиплI кIыхьэм ахэм афэбэнагъэх.
Хьакъуй Абу
ИгъашIэ хэгъэгум фигъэшъошагъ • Младшэ лейтенант • Минометчик
Заом илIыхъужъ. 1940-рэ илъэсым ичъэпыогъу мазэ имэфэ ошIухэм ащыщ илъэс 18 зыныбжьыгъэ кIэлакIэу Теуцожь районым ит къуаджэу Пщыкъуйхьаблэ щыщыр Дзэ Плъыжьым хэхьанэу ятэрэ янэрэ агъэкIуатэщтыгъ. Курсхэм дэгъоу ащеджагъ ыкIи плIырэ тфырэкIэ къыухыгъ. Старшэ сержантыцIэр къыфагъэшъошагъ.
Курсантхэр къызчIагъэкIыгъэ мафэр заор къызщежьагъэм тефагъ — мэкъуогъум и 22-рэ 1941-рэ илъэс. Финляндием игъунапкъэу Ленинград пэблэгъагъэм Хьакъуй Абу апэрэу зэуапIэм щыIухьагъ. Бэдзэогъум и 3-м 1941-рэ илъэсым нэмыц авиациер къашъхьарыбыбагъэу къяозэ, Абу хьылъэу къауIагъ ыкIи госпиталым ащагъ. Зэхъужьым дзэкIолIыр зэуапIэм Iухьажьыгъ.
«Ленинград шъхьафит шIыжьыгъэнымкIэ зэо зэфэшъхьафхэм Хьакъуй Абу ахэтыгъ. ПсэупIэу Лисино-Корпус Хьакъуир зипэщэ дзэкIолIхэм пыим илъэсыдзэ ротэ, ипулеметчикхэр, батареем иавтомашинэ щагъэтэкъуагъэх... Ащ пае Абу Къадыр ыкъом Жъогъо Плъыжьым иорден къыфагъэшъошагъ.»
Выборг щызаохэзэ жъоныгъуакIэм и 21-м 1943-рэ илъэсым Хьакъуй Абу ящэнэрэу къауIэ. Пыищэр ыкIыб къытефэ. Ащ емылъытыгъэу, къызеIэзэхэ нэуж ар джыри зэуапIэм Iохьажьы. ТыгъэкъокIыпIэ Пруссием, Кенигсберг шъхьафит зышIыжьыгъэхэм Хьакъуй Абу яапэрэ сатырхэм ахэтыгъ.
ТекIоныгъэм и Мафэ тидзэкIолIхэм хагъэунэфыкIыгъ, ау ащ заор Хьакъуй Абу щиухыгъэп. 1945-рэ илъэсым ижъоныгъуакIэ ар артиллерийскэ паркым икомандирэу агъэнафэ, шъышъхьэIум ящэнэрэ Забайкальскэ фронтым агъакIо Манчьжуриер япон милитаристхэм къатырахыжьынышъ. Хьалэмэт зэIукIэгъу Манчьжурием Абу щыриIагъ.
🎖️ Награды: Два ордена Красного Знамени, два ордена Отечественной войны I степени, медали «За оборону Ленинграда», «За победу над Германией», «За взятие Кенигсберга», «За победу над Японией».
Пщыкъуйхьаблэ ащ къыгъэзэжьыгъагъ. МэшIокур зезыщэрэм иIэпыIэгъоу Краснодар щыригъажьи, хьалыгъугъэжъэ заводым ипащэ иIэнатIэ нэсыгъ. Илъэс 86-м итэу 2007-рэ илъэсым идунай ыхъожьыгъ.
ЧИТАЕМ
СМОТРИМ
Внимание! Если Вы в мобильной версии:
Нажмите меню браузера и выберите «Версия для ПК»
